DE DOMINANTE HOND

Dat honden dominant kunnen zijn en dat ze constant bezig zijn met rangordebepaling of “de baas zijn” is waarschijnlijk een van de hardnekkigste misverstanden over het gedrag en de belevingswereld van onze trouwe viervoeters.

IN DIT ARTIKEL LEG IK UIT:
  • Hoe de “dominantie-theorie” is ontstaan.
  • Wat we nu weten over dit onderwerp.
  • Waarom het zo belangrijk is dat we dit misverstand zo snel mogelijk uit de wereld helpen.


HET ONTSTAAN VAN DE DOMINANTIE-THEORIE.

Hoewel de mens en de hond al duizenden jaren samenleven, is er tot ongeveer 20 jaar geleden vrijwel geen onderzoek gedaan naar het gedrag en de belevingswereld van honden.

Vanaf de jaren ’40 is er echter wel onderzoek gedaan naar het gedrag van de wolf, de verre voorouder van de gedomesticeerde huishond.

De eerste onderzoeken naar het gedrag van wolven binnen een roedel leverden het volgende beeld op:

Een roedel is een groep wolven die samenleven volgens een strikte hiërarchie, waarin één wolf de baas is. Deze wolf wordt in het onderzoek de Alpha-wolf genoemd. De hiërarchie binnen de roedel wordt bepaald doormiddel van agressieve confrontaties en - gevechten over onder andere voedsel, ligplaats en het recht om te paren. Hoe meer gevechten een wolf wint, des te hoger zijn plaats binnen de rangorde. 

De uitkomst van deze onderzoeken werd in de jaren ’70 voor het eerst in boekvorm gepubliceerd door bioloog en wolvenexpert David Mech.

Dezelfde David Mech rectificeerde zijn gepubliceerde resultaten echter in 1999. Hij was tot de ontdekking gekomen dat de eerdere onderzoeken nogal wat tekortkomingen bevatten.

Zo leefden de wolven uit de eerste onderzoeken niet in de vrije natuur, maar in gevangenschap. De groep wolven die onderzocht werd, waren afkomstig uit verschillende dierentuinen en opvangcentra. Het grootste deel van de wolven had dan ook geen familiaire banden met elkaar. En verder was het verblijf van de onderzochte wolven te klein en ontstond er al snel voedselschaarste.

Zoals we inmiddels van relatief dichtbij meemaken, is een wolvenroedel in de natuur een familie. Vader, moeder en hun nakomelingen. Binnen deze gezinsstructuur is er niet of nauwelijks sprake van conflicten. Vader en moeder hebben van nature de leiding over het gezin. Communicatie verloopt voornamelijk via duidelijke lichaamstaal en er vindt veel sociaal gedrag plaats, om de onderlinge band te versterken. Wolven die niet tot de roedel behoren kunnen wèl agressief benaderd worden. Dit om het gezin te beschermen.

Nu we dit weten, kunnen we dus concluderen dat de onderzoekers in de eerste onderzoeken niet naar een natuurlijke wolvenroedel keken, maar eerder naar een survival of the fittest, waarin de individuen agressie inzetten om zichzelf te beschermen en te overleven.

Mensen en chimpansees delen voor minimaal 96% hetzelfde DNA.

Dat mensen in de jaren ’70 de theorieen over wolven ook op honden gingen toepassen, is natuurlijk niet zo heel gek. Er was over hondengedrag immers nog niets bekend en honden stammen af van wolven, delen voor 99% hetzelfde DNA, dus dan zal hun gedrag ook wel gelijk zijn toch?

Maar dat laatste is een misvatting. Honden stammen inderdaad van de wolf af, maar de wolf waar de hond van afstamt, bestaat niet meer. De huidige wolven, waar we onze honden mee vergeleken, zijn hoogstwaarschijnlijk heel verre achterneven van de hond. De vergelijking tussen de mens en de chimpansee is van ongeveer dezelfde waarde, als de vergelijking van de hond en de huidige wolf. We zijn familie, delen voor een groot deel hetzelfde DNA, maar zijn compleet anders geëvolueerd.

WAT WE NU WETEN OVER DIT ONDERWERP.

We weten dat “de dominante hond” niet bestaat. Honden zijn van nature sociale, confrontatievermijdende dieren, die graag in harmonie willen samenleven met hun gezin en omgeving. Ze hebben dezelfde basis-emoties als mensen en àls ze agressie inzetten, doen ze dit in het overgrote deel van de gevallen vanuit angst en onzekerheid. Honden zijn intelligente dieren, die volledig opgevoed en getraind kunnen worden zonder gebruik van pijn, schrik, angst en intimidatie. Ze communiceren voornamelijk doormiddel van (soms hele subtiele) lichaamstaal en het is aan ons om die communicatie juist te leren interpreteren. (Dit laatste is mijn persoonlijke mening.)

Voor veel mensen blijkt het een opluchting als ze leren dat honden niet bezig zijn met rangorde en dominantie. Veel van mijn klanten geven aan dat ze hierdoor veel ontspannender met hun hond om kunnen gaan. Ze hoeven niet meer allerlei, veelal onprettige, zogenaamd “rangorde-bevestigende” handelingen uit te voeren en begrijpen hun hond veel beter en gemakkelijker.

Samenleven met een hond betekend het aannemen van een ouderrol. Jij bent verantwoordelijk voor het welzijn van je hond en hij is van jou afhankelijk voor zijn gezondheid en veiligheid. Hij mag van jou leren – op een vriendelijke, positieve manier – hoe hij zich mag gedragen in onze mensenwereld.

WAAROM HET BELANGRIJK IS DAT WE DIT MISVERSTAND UIT DE WERELD HELPEN.

Zij die nog met hun honden omgaan vanuit het “dominantie-model”, maken vaak gebruik van intimidatie, schrikeffecten en pijnlijke fysieke correcties. Dit is ergens wel logisch, aangezien de “dominantie-theorie” het beeld schetst dat wolven dit onderling ook zouden doen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat men dit doet, omdat ze oprecht denken dat ze hun hond hiermee duidelijkheid en een prettig leven geven.

Echter, het enige dat deze methodes doen is angst aanjagen.

Door deze angst kan het zijn dat de hond in kwestie stopt met bepaald, mogelijk ongewenst, gedrag. Ander gedrag laten zien, zodat je een onprettige en/of pijnlijke prikkel kunt vermijden, is heel natuurlijk en logisch.

Maar, recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de kans op (angst)agressie, door gebruik van dergelijke methodes, tot maar liefst 80% vergroot. Dit maakt de methodes dus niet alleen verouderd en bijzonder hondonvriendelijk, maar ook potentieel gevaarlijk.

Er is inmiddels al veel geschreven en gedeeld over opvoeding en training van honden volgens de nieuwste inzichten en hoewel we nog lang niet alles weten, zijn we gelukkig op de goede weg om hondenwelzijn wereldwijd sterk te verbeteren!

Ben jij een hondeneigenaar die voor het lezen van dit artikel nog dacht dat dominantie en rangorde in een hondenleven thuis hoorden? Neem het jezelf niet kwalijk. We hebben dit allemaal ooit gedacht en geloofd. Ik ook! Gelukkig weten we nu meer en blijven we leren!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *